به گزارش پایگاه خبری افق یزد، با گذر از مرحله کودکی و ورود به مرحله نوجوانی دغدغه بسیاری از پدران و مادران مسئله دخانیات و اعتیاد است.

والدین نگران این مسئله هستند که مبادا فرزندانشان به دام دوستان ناباب افتاده و گرفتار دخانیات و مواد مخدر شوند و بر این  اساس در پی روش‌های جلوگیری از ابتلای فرزندانشان به این بلای خانمان سوز هستند.

محبوبه وفائیان، روانشناس و دبیر کمیته فرهنگی و پیشگیری شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان یزد می گوید: علاوه بر عامل ژنتیکی که به لحاظ علمی ثابت شده، مهمترین و اصلی ترین دلیل گرایش به مصرف مواد نوع نگرش افراد به آن است، یعنی افرادی ک نگرشی مثبت به مصرف مواد دارند غالبا اقدام به تجربه مصرفش می کنند.

وی ادامه می دهد: این نگرش تحت تاثیر تربیت خانوادگی، در دسترس بودن مواد مخدر، گروه دوستان، افرادی ک شخص با آنها معاشرت می کند و … است.

بنابراین عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی سه دسته اصلی تاثیرگذار بر مصرف به شمار می روند و روی نگرش کسانی که قدرت نه گفتن، توانایی حل مساله و  کنترل احساسات در موقعیت های پر تنش و پر استرس را ندارند، تاثیر می گذارد.

به گفته وفاییان؛ کسانی که توانایی برقراری ارتباط موثر با دیگران در موقعیت های مختلف و کسب حمایت های اجتماعی برای خود نیستند به راه حل های غیرصحیحی همچون گرایش به مواد مخدر روی می آوردند تا خود را از شر فشارهای روانی خلاص کنند‌.

این کارشناس به عامل خانوادگی نیز اشاره می کند و ادامه می دهد: اگر فرد در خانواده‌ای مصرف کننده زندگی کند و یا مصرف مواد مخدر در آن ضد ارزش تلقی نمی‌شود و در  موقعیت‌های مختلف به بهانه مصرف تفننی مواد مخدر، سیگار و قلیان استعمال شود بی‌شک زمینه‌ای اساسی برای گرایش او به این مواد بوجود می‌آید.

دبیر کمیته فرهنگی و پیشگیری شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان یزد با اشاره به تاثیر رفتار و سبک تربیتی  والدین با کودک و نوجوان خود بیان می کند:  به طور کلی می توان گفت در سبک تربیتی که در آن کودکان و نوجوانان با بی توجهی از طرف والدین مواجهه هستند و به حال خودشان رها شده و کنترلی بر رفت و آمد آنها نیست و یا خانواده های بسیار سختگیر که اجازه استقلال عمل به فرزندان  نداده و به شکل افراطی اجازه نمی دهند در محیط های اجتماعی حضور یابند و استعدادها و مهارت های خود را شکوفا کنند در این دو دسته شاهد آسیب زننده ترین و جدی ترین سبک تربیتی هستیم که فرد را به سمت مصرف دخانیات و مواد مخدر سوق می دهد.

وفائیان تصریح می کند: در دوره نوجوانی بچه ها با تعارضات درونی مختلف روبرو هستند و نیاز به توجه والدین ، دیده شدن و شنیده شدن از سمت آنها دارند پس در صورت حمایت نشدن آنها از سوی خانواده دست به تصمیمات نامناسب می زنند زیرا عزت نفس و اعتماد به نفس آسیب دیده ای دارند.

این روانشناس معتقد است که بهترین راهکار افزایش اعتماد به نفس فرزندان فرصت دادن به آنها برای ابراز نظر و عقیده است هر چند که مخالف نظر کلی خانواده باشد.

وی به عامل اجتماعی نیز اشاره می کند و ادامه می دهد: در جوامعی که دسترسی به مواد مخدر راحت است و یا حتی در رسانه ها سوپر استارها که الگوی پر رنگی برای کودکان و نوجوانان به شمار می روند برای نشان دادن قدرت و تمکن مالی در حال استعمال دخانیات یا سایر موارد به تصویر کشیده می شوند بی شک تاثیر بر تفکر و روان آنان می گذارند.

این روانشناس، گروه همسالان را هم به عنوان عاملی تاثیر گذار معرفی می کند و  می گوید: توصیه جدی ستاد مبارزه با مواد مخدر  این است که همه خانواده ها خودشان را مسئول مستقیم و اول مساله پیشگیری از اعتیاد بدانند و آن را به مدرسه ، دانشگاه و محیط های بیرون از خانه واگذار نکنند.

اما نوجوانان  برای کسب آموزش های لازم و خود ایمنی در برابر این بلای خانمان سوز باید به کجا مراجعه کنند و بدانند که کسب اطلاع در این زمینه الزامی است؟

خانواده ها برای کسب اطلاعات لازم در زمینه پیشگیری و درمان فرزندان دانش آموز و نوجوان خود چه کنند؟

در این خصوص محمدصادق خدایی، روانشناس و کارشناس مسئول مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان یزد پاسخگوی سئوالاتمان بود.

خدایی می گوید:  اقدامات و برنامه ریزی های زیادی در سیستم آموزش و پرورش انجام شده اما به دلیل موج فزاینده شیوع مواد دخانی و مخدر ، اقدامات ما باید روز بروز افزایش یافته و بروزرسانی شوند.

این روانشناس به تاثیر مثبت برنامه های ارائه شده در کاهش گرایش نوجوانان و دانش آموزان به مصرف مواد دخانی و مخدر اشاره می کند و ادامه می دهد: در ساختار اداره آموزش و پرورش استان ها تشکیلاتی به نام خانه یاریگران زندگی که بطور‌مشخص در زمینه پیشگیری و آموزش فعال است، دانش آموزان از مدارس مختلف به این خانه ها مراجعه کرده و با زمینه های گرایش به مواد و مقابله با آسیب های اجتماعی بویژه سیگار و مواد مخدر آشنا می شوند.

وی افزود: در استان ۱۵ مرکز مشاوره آموزش و پرورش فعال هستند که هم به شکل تخصصی خدمات رسانی می کنند و هم آموزش های گروهی و عمومی برای پیشگیری از بروز آسبب های اجتماعی ارائه می دهند، همچنین آموزش های  توانمند سازی همزمانی برای دانش آموزان،  والدین و همکاران در آموزش و پرورش برای جلوگیری از آسیب ها در حال پیگیری است.

خدایی از برگزاری آزمون های غربالگری در پایه های مختلف به منظور پایش مصرف مواد مخدر  و دخانیات در کنار آسیب های اجتماعی دیگر خبر میدهد و می گوید: افرادی که در این آزمون ها پر خطر تشخیص داده می شوند مورد مشاوره تخصصی و اقدامات درمانی و مشاوره ای قرار می گیرند.

این مسئول حضور و فعالیت مشاوران و همیار مشاور در مدارس را بسیار موثر می داند و ادامه می دهد: علاوه بر موارد یاد شده، اجرای طرح ملی نماد (نظام مراقبت اجتماعی دانش آموزان) در آموزش و پرورش با همکاری ۱۴ نهاد و ارگان دولتی دیگر می توان قدم بزرگ و مهمی در مساله پیشگیری از آسیب های اجتماعی بخصوص مصرف دخانیات و مواد مخدر ، برداشت.

در این میان نباید از نقش انجمن معتادان گمنام در زمینه کمک به ترک مواد مخدر در افراد مبتلا، غافل ماند.

این انجمن در گروه های آقایان، بانوان و نوجوانان فعالیت ها و مشارکت های خود را ارائه می دهد.

به گفته مسئول روابط عمومی این انجمن که به دلیل اصل گمنامی نمی توان نامی از وی به میان آورد ، در سال گذشته بیش از ۹ هزار و ۸۰۰ نفر به عضویت این انجمن در آمده اند تا بتوانند از دام اعتیاد رهایی یابند.

این مسئول بیان می کند: افراد همدرد در این گروه ها گرد هم می آیند تا با ارائه تجربیات با گذراندن برنامه ۱۲ قدم، پاکی خود را به دست آورده و حفظ کنند.

او می گوید: در این انجمن ها علاوه بر وجود گروه های نوجوانی که قصد ترک اعتیاد دارند، گروه هایی نیز به نام ناراتین که حامی کودکانی آسیب دیده از فرد معتاد یا خانواده طلاق هستند تشکیل می شوند.

او ادامه می‌دهد: افراد ۱۲ تا ۱۹ ساله ، با حضور در این انجمن یاد می‌گیرند که چگونه مشکلاتشان را فراموش کرده و آینده روشن داشته باشند ولی در صورت آزار دیدن از اطرافیان، اقدامات دیگری نیز صورت می گیرد.

خط ملی اعتیاد یاری رسان والدین

خانواده خصوصا والدین عامل اصلی و مهم پیشگیری از ابتلا به انواع آسیب های اجتماعی بویژه ابتلا به مواد مخدر محسوب می شوند.

پدر و مادرها باید انواع مواد را بشناسند و اطلاعاتی داشته باشند تا در صورت مشاهده مواد و یا مواجهه با رفتارهای خاصی از فرزندانشان بدانند چه واکنشی داشته باشند.
شماره ۰۹۶۲۸خط ملی اعتیاد  نیز به کسب اطلاعات بیشتر کمک می کند.

خانواده ها موضوع مصرف مواد را باید به عنوان پدیده اجتماعی آسیب زننده جدی گرفته و باور اینکه می توان مواد را به صورت تفننی و کنترل کننده مصرف کرد، کنار بگذارند.

هر ساله تعداد زیادی شهید در مسیر مبارزه با مواد مخدر تقدیم می کنیم بنابراین به حرمت خون شهدا باید اقدامات جدی و اساسی برای پیشگیری از ابتلا فرزندان خود و جامعه داشته باشیم.